ECJA dhe SHËNDETI me DIABET

Të udhëtuarit i bën mirë njeriut, mbron shëndetin e trurit dhe ul rrezikun nga prekja e sëmundjeve të zemrës dhe depresionit

 

“Një hap në drejtimin e duhur”
Sipas një publikimi të Departamentit Amerikan të Shëndetit dhe Shërbimeve Njerëzore (U.S. Department of Health and Human Services, Washington D.C), me titull “Njerëz të Shëndetshëm në Komunitete të Shëndetshme”, dhe me origjinë nga Qendra Nacionale për Statistika Shëndetësore, ecja, çfarëdo qoftë ajo, nëse bëhet me program të caktuar, dhe nëse zhvillohet në natyrë (hiking, trekking, bjeshkatari, etj), ka ndikim të madh në shëndetin e njeriut. Ne u jemi referuar disa studimeve të ndryshme, e që lidhen me ecjen në natyrë (shih “Burimet”).

Përfitimet shëndetësore
nga ecja

A e dini se çdo minutë ecje-je mund të zgjas jetën tuaj nga 1.5 deri ne 2 minuta. Këtë e dëshmojnë shumë studime të cilat tregojnë se personat që ecin rregullisht jetojnë më gjatë, peshojnë më pak, kanë shtypje normale të gjakut, dhe shijojnë në përgjithësi një jetë më të shëndetshme dhe me cilësi më të mirë së personat që ecin shumë pak. Në vazhdim po i listojmë disa nga dobitë kryesore të ecjes rekreative.

Ecja zgjat jetën tuaj

Ecja më shumë se një orë në ditë ndihmon në jetëgjatësinë tuaj në mënyrë të konsiderueshme. Disa studime tregojnë se nga 27,738 pjesëmarrës në studim, mes moshës 40 dhe 79, të cilët janë vëzhguar për 17 vjet rresht, jo vetëm që kanë jetuar më gjatë por, edhe shpenzimet e sigurimeve shëndetësore kanë qenë më të ulëta.

 

 

Ecje e vazhdueshme për më shumë energji

Disa njerëz e kanë kuptuar dobinë e ecjes rekreative, dobi shëndetësore që e përmirëson dhe e ruan shëndetin e njeriut. Përveç të tjerash, ecja rrit energjinë trupore dhe përmirëson sistemin motorik të njeriut.

 

 

Ecja shkrin kilogramët e tepërt
Vetëm 20 minuta ecje gjate ditës mund të djeg deri ne 3.1 kg në vit. Efektet janë edhe me te mëdha kur këtij aktiviteti i shtojmë edhe një diete normale.

Ecja është mënyrë shumë e mirë për humbjen e kilogramëve të tepërt dhe përmirësimin e shëndetit. Ecja me program krijon shprehi të shëndetshme, kjo gjë që e rrit ambicien dhe aftësinë tuaj për të ecur më shumë dhe për të marrë pjesë edhe në ecjet sfiduese.

Pra, është “qark” apo “kurth” në të cilin do të futeni thellë e më thellë, e që do të vazhdojë ta përmirësojë shëndetin tuaj, deri në pleqëri. Ecni sepse humbni kilogram, dhe humbni kilogram sepse ecni. Rezultati i ecjes është shumë më tërheqës se cilado dietë.

 

Ecja parandalon sëmundjet e zemrës

Më shumë se 2,600 Amerikan vdesin nga sëmundjet e zemrës, çdo ditë; pra një vdekje çdo 33 sekonda. Këto sëmundje nuk shkaktohen vetëm nga pasiviteti, por është e qartë se ecja e rregullt parandalon këto sëmundje. Studimet tregojnë se personat që merren me këtë aktivitet, shkurtojnë përgjysmë mundësinë e sëmundjeve koronare të zemrës kur arrihet mosha mes 71 deri 93 vjeç. Pra ecja përafërsisht 15 kilometra në jave ndihmon jashtëzakonisht në shëndetin e zemrës tuaj. Kjo sepse ecja ul kolesterinën në gjak, e kolesterina e dëmton sistemin kardiovaskular; më saktësisht, ecja e rritë të ashtuquajturën HDL (high-density lipoprotein), e cila konsiderohet si kolesterinë “e mirë” e që e largon kolesterinën “e keqe” nga arteriet.

 

 

Ecja e stabilizon shtypjen e gjakut (shtypjen e lartë)

Hipertensioni apo shtypja e lartë e gjakut është problem shëndetësor që e ndesh çdo njeri, në një moshë apo kohë të caktuar. Me medikamente dhe trajtime moderne mjekësore zbuten pasojat e hipertensionit, por ekziston një kurë parandaluese dhe shumë më e lirë, ecja rekreative. Studimet tregojnë se ecja e rregullt ndikon në uljen e presionit systolik dhe diastolik të gjakut, deri në masën 10 mmHg. Një studim interesant është bërë me 10 vullnetarë të të dyja gjinive, të cilët kanë pasur hipertension të lehtë. Ata iu nënshtruan një ecje-je të rregullt në natyrë, për 10 javë, dhe rezultati ishte një ulje e lehtë e shtypjes së gjakut. Kjo tregon se vazhdimi i ecjes do të ndikojë deri në stabilizimin e shtypjes së lartë të gjakut. Në shumë vende, ecja rekreative në natyrë jepet si terapi nga mjekët.

 

Përmirëson dhe mirëmban shëndetin mendor

Depresioni dhe stresi janë probleme të zakonshme në botë dhe te ne. Shumë njerëz e kanë gjetur mënyrën për t’i zbutur apo për ti parandaluar këto sëmundje, dhe atë me ecje në natyrë. Kjo është mënyrë shumë e thjeshtë për ti ikur ngarkesës në punë. Sipas studiuesve, ecja shkakton çlirimin e endorfinës në tru, i cili luan rolin e qetësuesit. Gjithashtu, ecja çliron adrenalinën, sidomos në ecjet që kanë ngjitje dhe përdorim të lehtë pajisjesh. Bllokimi i adrenalinës në trup ndikon në dhimbjet e muskujve dhe ndjenjën e shqetësimit. Në një studim morën pjesë 36 persona që vuanin nga shqetësimet e ndryshme emocionale, shtypja e lartë e gjakut, ndjenja e stresit, etj; dhe pas ecjes 40 minuta, çdo ditë, filluan të shfaqen përmirësimet e para në shtypje të gjakut, disponim, madje edhe në përballimin e ndjenjës së urisë të shkaktuar nga stresi.

 

Ecja ngadalëson procesin e plakjes

Kërkimet shkencore tregojnë se, nëse e përvetësojmë ecjen rekreative në natyrë, dhe e zhvillojmë deri në mënyrë të jetesës, do të kemi lidhje shumë më të thellë me natyrën dhe ambientin që na rrethon. Gjithë kjo ndikon në ngadalësimin e procesit të plakjes. Ekziston një lidhje në mes aktivitetit në natyrë dhe uljes së vdekshmërisë, si dhe uljes së ndjesisë së plakës. Dy grupe me nga 15 meshkuj të moshës 40-50 vjeçare, morën pjesë në një eksperiment, në mes viteve 1969 – 1992. Gjatë kësaj kohe njëri grup ka bërë aktivitete 5 vitet e para, ndërsa grupi tjetër ka vazhduar rregullisht me ecje dhe aktivitete, gjatë gjithë 23 viteve. Pas 23 vitesh, kërkuesit kanë vërejtur se, grupi që i ka ndërprerë aktivitetet e ka humbur aftësinë aerobike deri në masën 41%, ndërsa grupi që vazhdoi pa ndërprerje, kishte humbur vetëm 13% të aftësisë aerobike. Mosha nuk e ul aftësinë aerobike dhe shëndetësore të trupit, por këtë e bën pasiviteti fizik dhe mënyra jo e shëndetshme e të jetuarit.

 

Ecja parandalon Osteoporozën

Përparësia e ecjes rekreative qëndron në faktin se, personat që merren me këto aktivitete, eshtrat e tyre i rezistojnë katër deri në shtatë vite më shumë zbutjes dhe dobësimit të eshtrave të tyre. Këto rezultate dhe hulumtimet e tjera të bëra gjate studimeve të ndryshme dëshmojnë që ecja si aktivitet fizik ndihmon shumë në ruajtjen qëndrueshmërisë së skeletit njerëzor.

Kjo sëmundje dhe gjendje e eshtrave i godet më shumë femrat, dhe ka të bëjë me porozitetin e eshtrave, për shkak të mungesës së kalciumit. Ecja e rrit ngjeshmërinë e eshtrave dhe nivelin e kalciumit, duke e zvogëluar në maksimum rrezikun e thyerjeve apo deformimeve.

 

Ecja rrit cilësinë e ajrit që thithim
Ne jetojmë në një ambient me ajër jo të pastër. Ajri që thithim përmban monoksid karboni, oksid nitrogjeni, hidrokarbure, si dhe dhjetëra gazra tjera, të cilat i fusim në organizëm, nëpërmet frymëmarrjes. Kjo shkakton sëmundje të mushkërive, kancer, astmë, etj. Duke ecur në natyrë dhe në lartësi malore, ne bëjmë një lloj riparimi të mushkërive tona; pra e ndihmojmë trupin tonë që të lirohet prej toksinave.

 

Parandalon dhe kontrollon diabetin

Sipas Shoqatës Amerikane të Diabetit, 15.7 milion njerëz janë të diagnostikuar me diabet, në SHBA (5.9% e popullsisë). Ky është shkaktari i gjashtë i vdekjeve nga sëmundjet. Ecja e rregullt në natyrë mund të parandalojë dhe ta vonojë shfaqje e kësaj sëmundje. Gjithashtu, mund ta mbrojë trupin nga efektet degjenerative të kësaj sëmundje.

Lehtëson Artritin

Shumë njerëz i ndërpresin aktivitetet e tyre për shkak të artritit; mirëpo sipas statistikave, shumë nga të diagnostifikuarit me këtë gjendje, mund të përfitojnë nga ecja e rregullt dhe e kontrolluar. Ecja forcon muskujt, sidomos në këmbë, dhe kjo ndihmon në stabilitetin e këmbëve, duke e “shkarkuar” presionin nga nyja dhe eshtrat e prekura nga artriti, gjë kjo që e zvogëlon dhimbjen.

 

Ecja lehtëson dhimbjet e shpinës

Dhimbjet në shpinë shfaqen për shkak të shumë faktorëve, duke filluar nga qëndrimi ulur, bartja e peshave, drejtimi i mjetit, etj. Ecja parandalon apo lehtëson dhimbjet e muskujve të shpinës, madje edhe disa nga format e dhimbjeve që vijnë nga dëmtimi i diskut. Ky lehtësim është raportuar nga shumë ecës që kanë pasur të tilla probleme; sigurisht, ecja është bërë me program dhe në intervale të caktuara ditore dhe javore.

 

 

 

 

Shprehi të shëndetshme për jetë të shëndetshme
Sa herë dilni në natyrë dhe bëni ecje me grupin tuaj të ecës-ve, do të ktheheni në shtëpi më i lumtur dhe i shkarkuar nga stresi. Gjatë ecjes, do të njohësh vende të reja, njerëz dhe ngjarje të reja, si dhe do të krijosh shprehinë e të ushqyerit të shëndetshëm. Pas një ecje-je të lodhshme, do të flesh mirë; mëngjesin tjetër do të pish kafen e mëngjesit me kolegët dhe të afërmit; por deri në mbrëmje, do të të lind dëshira për ecjen e ardhshme. Nëse nuk e besoni këtë, filloni të bëni ecje!

Burimet:
National Center for Health Statistics, Healthy People in Healthy Communities, U.S. Department of Health and Human Services, Washington D.C.:

Government Printing Office, 2001

American Heart Association, Walking for a Healthy Heart, http://www.americanheart.org, 2001.

US Department of Health and Human Services, The Surgeon General’s Call to Action to Prevent and Decrease Overweight and Obesity, US

DHHS, Public Health Service, Office of the Surgeon General, 2001.

American Heart Association, Fighting Heart Disease and Stroke, Physical Activity Calorie Use Chart,

http://216.185.112.5/presenter.jhtml?identifier=756, 1998.

American Heart Association, Heart and Stroke Statistical Update, http://216.185.112.5/downloadable/heart/4838_HSSTATS2001_1.0.pdf, 2001.

7 Burke, Edmund R, Ph.D., Benefits of Bicycling and Walking to Health (for FHWA), Washington, DC,

 

Bove, Alfred A., Active Control of Hypertension, The Physician and Sports Medicine, Vol. 26, No. 4,

http://www.physsportsmed.com/issues/1998/04apr/bove.htm, 1998.

American Lung Association, Fact Sheet, Outdoor Air Pollution, http://www.lungusa.org/air/outdoor_factsheet99.html, 2000.

 

American Diabetes Association, The Impact of Diabetes,

http://www.diabetes.org/main/application/commercewf?origin =*.jsp&event=link(B1_1),

Shiple, Brian, Relieving Low-Back Pain with Exercise, The Physician and Sportsmedicine, Vol. 25, No.

 

 

KESHILLA DHE PAISJET E DUHURA: Glicemitë sa më afër normales. (sepse nuk ka ujë mjaftueshëm sa kërkon të konsumosh kur ke sheqer të lartë) Matje çdo ndalesë. Planifiko fisha mjaftueshëm. Stervitje parapërgatitore. Në vartësi të llojit dhe nivelit të vështirësisë së ekspeditës, pajisjet e nevojshme mund të jenë të ndryshme. Më poshtë po japim pajisjet me standarde: + Këpucë malorealpine (për faktin e dëmtimit që mund të vinë nga terreni) + Çantë e shpinës, me shufra metalike + Veshmbathje rezistente ndaj shiut dhe erës + Shkopinj per ecje + Ndriçues + Syze dielli, kremë kundër djegies nga Dielli + Brisk + Doreza + Kapele Etj.

Po ashtu duhet patur me vete edhe ushqim dhe ujë të mjaftueshëm (është mirë që 1 sasi uji ta keni të trazuar me mjaltë dhe ta pini gradualisht, pjesën tjetër konsumojeni me nga 1 pako sheqer për 0.5l, frutat dhe fibra mos i negluzhoni. Planifiko të kesh pako sheqeri). Hapat gjatë orës së parë të udhëtimit të jenë të vegjël, të pa nxituar të ngadaltë me pas rritmi i hapave të vijnë të nxituar dhe të vegjël. Ndreqje frymarje për 1 min dhe vazhdon… Ku do që të ulesh bëj zhurmë për të trembur kafshët përreth. Mos ndërmerrni udhëtim i vetëm, pa patur përvojën e malit dhe pa patur një shok me përvojë. – Jini të pajisur mirë me materialin e duhur teknik për veprimtarinë. -Para nisjes njoftoni dikë për veprimtarinë (shtabin) për qëllimin dhe itenerarin që do të ndiqni. – Koha e keqe është gjithmonë e rrezikëshme gjatë veprimtarive në natyrë. – Mali është i rrezikshëm për veprimtari në ditët kur bie dëborë disa ditë rradhazi. – Hani shpesh herë gjatë ngjitjeve a marshimeve dhe pini vazhdimisht ujë e lëngje; mos ja lejoni vetes të shkoni etje dhe uri dhe as në rraskapitje fizike. Mos harroni të merni ujë dhe ushqim tek lini kampin. – Kuptimi i vështirësisë nuk duhet të ngatërrohet me atë të rrezikut. – Nisja herët dhe kthimi shpejt është baraz me siguri. – Gjatë marshimit në zonat e vështira dhe me rrezik mos kaloni ngadalë nëpër to, por, pasi ta keni studiuar atë më parë, kaloni me përqëndrim të lartë dhe shpejt. – Kampet i ngrini në vende të sigurta si dhe ku ka ujë dhe kushte për të pushuar. Pikat kryesore për tu pasur parasysh gjatë çdo veprimtarie: – Duhet të kontrollosh para nisjes në veprimtarinë e ditës pajisjet e grupit (materialin teknik, ushqimet, etj.). – Duhet që të ndërpresësh/përfundosh udhëtimin e ditës të paktën një orë para perëndimit astronomik të diellit nëse duhet të organizosh ngritjen e kampingut dhe jo më vonë se me perëndimin astronomik të diellit nëse kampingu është i ngritur. Kujdes! – Të jeni të pajisur mirë, si në dimër dhe në verë, në përputhje me normativat për materiain teknik dhe për veshmbathje. Mos harroni litarët, kazmën dhe kthetrat kur ndërmerrni itenerarë të vështirë. – Mbi akull të mbuluar nga bora është i detyruar përdorimi i litarit. – Në të gjithat rastet kur rrugëtimi është me rrezik sigurimi duhet të bëhet me çdo kusht. – Mbivlerësimi i njohurive dhe aftësive për ngjitje të çon në aventurë. – Mos u ngjitni në shkëmb pa skicuar në mendje dhe mundësisht në letër rrugëtimin që do të ndiqni; një foto e rrugëtimit e marrë me vete është edhe më e mirë se sa një skicë. – Alpinisti e ka rriskun e jetës me vete dhe për këtë ai duhet të jetë i vetëdishëm. – Mbani gjithnjë plenga e karabina rezervë për të bërë vetë-sigurimin – Bora e re dhe e shkrifët është e paraprirë për të formuar ortek. Ortekët bien në shpate të pjerrëta dhe në lugje që mbledhin borë. Mos u mjaftoni me dy litare por mbani gjithnje gozhde rezerve, pyka shkalle, kapse. Mos nënvleftesoni sigurimin dhe vetësigurimin. Nisuni herët drejt malit apo shkëmbit dhe kthehuni herët. Mos haroni te keni bërë sigurimin e jetës.

 

Print Friendly, PDF & Email